Nieuws

Thomas Gravemaker
tomscot@kpnmail.nl
0612451401

10 september 2021

Het stokje doorgeven…

Het zal in 1970 geweest zijn dat ik tijdens een manifestatie in de nieuwe vleugel van het Stedelijk Museum in Amsterdam Frans de Jong, Bart Boumans en René Treumann ontmoette. De drie stonden daar met een proefpers en lettermateriaal en drukten teksten die tegen de oorlog in Vietnam gericht waren.

Kort na deze ontmoeting bezocht ik een donker onderstuk in de Nieuwe Amstelstraat en leerde daar behalve de beginselen van het zetten en drukken ook koffie zetten en slagroomgebak halen.
In het voorjaar van 1971 kocht ik, aangestoken door het boekdruk virus, mijn eerste drukpers, een nieuwe Adana 5 × 3. Met twee kasten smalle Nobel begon het avontuur.

Toen ik in 1984 van Amsterdam naar Londen verhuisde, verkocht ik al mijn lettermateriaal en persen. Daar was geen ruimte voor in de kleine woning die Christine met mij deelde.

Maar eenmaal in Londen ontsnapte ik niet aan het ‘boekdruk virus’. Ik volgde avondcursussen aan de LCP, werd ontwerper bij dezelfde uitgeverij waar ook John Ryder (Printing for Pleasure) werkte, ontmoette calligrafen, letterhakkers en -ontwerpers, en natuurlijk ook drukkers.

Na Londen verhuisden Christine en ik meerdere keren en zetten onze eigen ontwerpstudio op. Buiten het vaste werk als vormgever voor uitgeverijen en musea ontwikkelde ik steeds meer de drukwerkplaats. In Edinburgh kwamen er een paar Adana’s bij, in Parijs tikte ik een Vandercook testpers op de kop, kocht nieuwe letter bij het agentschap van de Haas’sche Gießerei en vond een ruimte waar alles kon staan en waar ik ook weer cursussen kon geven.

Ettelijke verhuizingen later – ondertussen met een fijne werkplaats in het centrum van Amsterdam – werd het mij steeds duidelijker dat er ooit een moment zou komen dat ik niet meer met het materiaal zou willen of kunnen werken. Ik ben de laatste jaren veelvuldig betrokken geweest bij het opruimen van drukkerij werkplaatsen nadat de eigenaren ervan overleden waren. Veel te vaak verdween er lettermateriaal en ook persen naar de schroothandel.

Dit scenario wilde ik voorkomen. Gedurende de zomer van 2020 had ik de tijd om over dit alles rustig na te denken en een plan te maken. Resultaat was dat ik enkele maanden geleden drie van mijn leerlingen – Marleen Castelein, Esther van ’t Klooster en Marieke de Wit – heb uitgenodigd en hen voorstelde de werkplaats over te nemen. Hun antwoord liet niet lang op zich wachten, een driemondig ‘Ja’. Ik ben dan ook zeer blij dat zij er, met ingang van 1 maart 2022, aan de slag gaan. Ik zal zeker nog een tijd betrokken zijn als hun mentor en langzaamaan meer tijd kunnen vrij maken voor andere aktiviteiten, zoals het reviseren van persen, onderzoek doen naar de grafische technieken en het organiseren van workshops.

Een deel van de letters vertrekt naar Atelier T – opgericht door Niels Goovaerts en Katleen Vereecken – in Bierbeek in België waar het toegevoegd zal worden aan het al aanwezige materiaal en waar ik in de toekomst ook weer workshops en cursussen zal geven.

Mijn avontuur met ‘boekdruk’ eindigt niet hier, het is dus geen ‘adieu’ maar een ‘au revoir’…

Thomas Gravemaker

12 gedachten over “Het stokje doorgeven…”

  1. Thomas,
    Kennis is om te delen, dat heb jij altijd gedaan en daar ga je voorlopig nog wel mee door.
    Kom zeker nog wel een keer naar de Singel voor een kop thee.

    Beantwoorden
  2. Dag neef, goed plan dit! Bij leven en welzijn doorgeven. Met een warme hand zou mijn moeder en jouw tante zeggen. Succes en misschien ooit eens tot ziens in Zuid-Limburg? Altijd welkom. Groeten van Steven Schoevaart

    Beantwoorden
  3. Hoi Thomas, ik ben verrast door deze stap :-).
    Ik ken je nog maar kort maar ik zag mezelf tot in de oneindige toekomst af en toe bij je aanwaaien op het singel en weet zeker dat ik dat ga missen.
    Ik hoop dan ook je grafische technieken avontuur van dichtbij mee te mogen maken.

    Het is nooit te vroeg om nog weer een nieuwe kant van je zelf te ontwikkelen.

    Beantwoorden
  4. Een verhaal om stil van te worden van een man om stil van te worden. Maar gelukkig houd jij niet van stilte in de werkplaats en heb je een hele wijze stap gezet: jong en getalenteerd trio, die de activiteiten voortzetten. Het kloppend grafische hart in Amsterdam-Centrum blijft kloppen, het klopt helemaal!
    Maar ook geweldig dat je actief blijft en je enorme kennis wilt blijven delen, want in dit geval is delen vermenigvuldigen!
    Alle goeds,
    All the best,
    We’ll meet again, don’t know where, don’t know when, but surely we’ll meet again!

    Beantwoorden
  5. Hallo Thomas!
    Wat heb je je mooi ontwikkeld: van het besturen van de transportfiets van de heer Weesing via de fase van het koffiezetten en gebak halen voor Frans de Jong en zijn 2 kornuiten tot Expert! Chapeau!
    Denk nog wel eens terug aan het Drukhuis (Herengracht 229) gecombineerd met leuke boekjes kopen bij Other Books & So (Ulysses zat in het onderstuk op 227).
    Alle Goeds voor de toekomst!

    Beantwoorden
  6. Thomas! Wat een mooi verhaal. De drukpers en het leven. Zoveel van jou geleerd en nog, dat stopt natuurlijk niet. En wat heb je gezorgd voor een mooie manier van borgen en overdragen. Benieuwd, nu al zin om weer eens langs te komen – zowel voor als na 1 maart ‘22. Veel liefde en geluk ♥️

    Beantwoorden
  7. Het over geven van het stokje, tja veel laatste boekdrukkers en vakfanaten kunnen een voorbeeld aan je nemen!!! Ik hoop dat je toch nog veel stokjes mag over geven.
    Ook voor mij ben je een van de voorbeelden.
    Hulde aan de beschermers van het mooie oude ambacht.
    Karel Gaarenstroom

    Beantwoorden

Plaats een reactie