‘Ik heb altijd veel voor ’t primitieve, de zee en de wildernis gevoeld,’ schrijft J. Slauerhoff in 1933 aan een vriendin. Hij, de astmatische en tuberculeuze scheepsarts, die aan meer kwalen leed dan er in al zijn leerboeken stonden, zoals Albert Helman eens opmerkte, lag na een vermoeiende zeereis ziek thuis. Hij zou eigenlijk moeten gaan kuren in een gezonde alpiene streek, maar hij had zijn reserves: ‘Als ik die plaatjes zie van die keurige inrichtingen, dan slaat de schrik mij om ’t hart en komt de oermens geloof ik in mij boven.’ Het is inderdaad waar dat Slauerhoff tot die zeldzame schrijvers behoort die, net als antropologen, graag de grens oversteken naar andere landen en culturen. In zijn werk wordt de hele wereld bevaren, van Vlieland tot Paaseiland, en van de Noordelijke IJszee tot de Chinese Zee. Het frappante is dat die mondiale interesse al uit zijn poëziedebuut Archipel (1923) blijkt, op een tijdstip dat de dichter nog nauwelijks het zeegat uit was geweest.

China is niet uit zijn literaire werk weg te denken. Naast gedichten en verhalen, wijdde hij er twee romans aan. Slauerhoff had eveneens iets met de ‘vervallen beschaving’ die hij in Portugal aantrof. Toen hij voor het eerst voet op Portugese bodem zette was hij 23. In de zomer van 1922 maakte hij een kustreisje naar Bordeaux en Porto, waar hij de kroegjes aan de Douro bezocht. Daar luisterde hij ’s avonds naar fadozangeressen, die ‘mysterieuze vrouwen in het zwart, met hun zwarte shawls, hun hoge zwarte schoenen en hun volle rode lippen,’ zoals zijn biograaf Wim Hazeu schrijft.

‘Zij zongen op een onnavolgbare, melancholieke wijze melodieën in een voor hem onbekende taal en werden begeleid door Portugese gitaren.’ Zo drong de fado de gedichten van Slauerhoff binnen.

Het verhaal is bekend: de rusteloze J. Slauerhoff, onze grootste romantische dichter, kon het nergens lang uithouden. Maar in zijn biografie (1995) stelt Hazeu dat Vlieland waarschijnlijk de enige plek is waar Slauerhoff (1898-1936) zich in diverse fasen van zijn leven heeft thuis gevoeld. Als scholier, student en arts maakte hij geregeld de oversteek van Harlingen naar het ‘dorp aan zee’, dat hij herhaaldelijk in zijn gedichten heeft bezongen. Het is dan ook terecht dat er op de zolder van het dorpsmuseum Tromp’s Huys een eigen hoekje voor hem is ingericht. En ook dat de literaire wandelaar aan zijn trekken komt op het speciale Slauerhoff-pad.

Dat pad was er nog niet, toen Patrizia Filia in 1985 Vlieland bezocht. Maar er waren, zo ontdekte ze, genoeg verbindingslijnen te ontdekken tussen de poëzie van de gedoemde Friese dichter en het dorp. Jan Jacob was het vijfde kind van Cornelia Pronker en Jan Jacob Slauerhoff. Zijn moeder stamde van Vlieland; de Pronkers waren daar – en op Terschelling – van vader op zoon actief in het loodswezen. Jan was ziekelijk en astmatisch en werd daarom als kind herhaaldelijk naar het eiland gestuurd, in de hoop dat de zeelucht zijn longen zou genezen. Hij logeerde daar bij familie. Ook later wist hij, zoals gezegd, de weg naar het eiland te vinden. Zijn droombeeld was: de dichter die over de wereld trekt. Veel mensen herkennen de onvrede van de romanticus: nooit hier, altijd daar, ze herkennen het spanningsveld tussen trekvogel en standvogel, tussen zwerver en burger. Vandaar dat hij er niet over peinsde om, toen de mogelijkheid zich voordeed, zich permanent als arts op Vlieland te vestigen.

Uitvoering:
Gebonden met cahiersteek in Florentino 00/38 Turquoise in 300 grs. omslag, met zijflappen
Cahiergaren in Catona kleur 385 Chrystalline
Het binnenwerk is gedrukt op 90 grs. Biotop 3 naturel papier
Formaat: 150 × 220 mm.

Handgenummerd
Gesigneerd
Eénmalige druk

28 pagina’s
Oplage: 59 exemplaren.

Buiten de oplage zijn 6 exemplaren als ‘Hors Commerce’ vervaardigd.
Deze zijn niet in de handel.

ISBN: 978-90-77871-27-0
NUR: 323

Prijs: € 15,00 (excl. Verzendkosten Nederland)

Verschijnt 24 april, en kan dan besteld worden.