Het Grafisch Centrum Groningen is een stichting met een grafiekwerkplaats in de stad Groningen. In 2022 vierde het Grafisch Centrum zijn 60-jarig bestaan. Aan het begin van de jaren ’60 besloot een aantal leden van de Groninger kunstkring De Ploeg, aangevoerd door Johan Faber en Jan van der Baan, tot de oprichting van een eigen grafische werkplaats. Daarmee combineerden zij hun liefde voor de grafiek met de wens om gezamenlijk te werken.

Het gemeenschappelijke atelier begon klein, met een Alauzet lithopers, maar al snel ging het Grafisch Centrum onderdak bieden aan allerlei soorten persen voor het maken van grafiek. Enkele van deze persen waren afkomstig uit de ateliers van grootheden binnen De Ploeg, zoals Johan Dijkstra en Jan Altink. De banden met De Ploeg werden in de loop van de jaren ’70 voorzichtig losser gemaakt. Door de hoeveelheid organisatie die het Grafisch Centrum met zich meebracht, bleek het beter er een zelfstandige stichting van te maken. Naast de Ploegers, die trouwe gebruikers bleven, vond een jongere generatie kunstenaars de weg naar het Grafisch Centrum.

De doelstellingen werden in de loop van de jaren ook verbreed: naast de mogelijkheid voor kunstenaars en geoefende en semi-professionele ‘amateurs’ om vrij te werken, ontstond de behoefte cursussen te organiseren en kennis over te dragen. De bredere toegankelijkheid van de werkplaats hing ook samen met eisen hieromtrent van de gemeente Groningen, die destijds het Grafisch Centrum financieel ondersteunde. Op deze manier werd de kiem gelegd voor een breed cursusaanbod van het Grafisch Centrum.

Talloze cursisten hebben in de loop der jaren in de werkplaats kennisgemaakt met grafiek en velen raakten er verslingerd aan het snijden, schuren, etsen, zetten en drukken. Ook ontstonden er in de loop der jaren bijzondere groepen en projecten van waaruit boeken en andere publicaties werden uitgegeven, zoals: Warmoes – in hout, op steen, in zink, uit lood & op zeef; de Typografen Kalender; de Letterproef; 28 – Groningens ontzet in proza en poëzie; Ontmoetingen op papier; Werkman – teksten; 60 jaar druk; Biljetletterpret; Kunstwerk in Reflectie; de jaarlijkse Koppermaandagprenten.

Faciliteiten

Het Grafisch Centrum biedt de mogelijkheid tot boekdruk, etsen, hout- en linodruk, lithografie en zeefdruk. In de werkplaats is, naast recente apparatuur, veel apparatuur van historische waarde te vinden, bijvoorbeeld de al genoemde persen uit de ateliers van Johan Dijkstra en Jan Altink en die van Marten Klompien en Huug Pleysier. De stichting stelt zich daarom mede tot doel deze klassieke persen en materialen goed te onderhouden, zodat ook volgende generaties er hun grafiek op kunnen maken.

Gevorderde gebruikers kunnen – nadat ze donateur zijn geworden – zelfstandig werken met de apparatuur van het Grafisch Centrum. Van groot belang is daarbij uiteraard ook het stimuleren van de samenwerking tussen grafici, om zo tot onderlinge uitwisseling van ideeën en technieken te komen.